W poniedziałek 17 listopada 2025 r. w Sali Marcinkowskiego Wielkopolskiego Urzędu Wojewódzkiego w Poznaniu świętowano urodziny Kapitan Marii Krzyżańskiej, która jest znaną i cenioną działaczką kombatancką, żołnierzem Armii Krajowej, długoletnią Wiceprezes Okręgu Wielkopolska Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej.

Z najlepszymi życzeniami dla Jubilatki pospieszyli przedstawiciele władz rządowych, samorządowych i wojska, na czele z Wojewodą Wielkopolską Agatą Sobczyk, która powiedziała m.in.:

- Pani biografia daje świadectwo niezłomności polskiego ducha i wierności wartościom, które stanowią fundament naszej wolności. Jako młoda dziewczyna, pod pseudonimem „Mała”, w szeregach Armii Krajowej niosła Pani nadzieję i wolę walki – przekazując rozkazy, meldunki, broń i informacje. Działając w oddziale Kedywu kapitana „Morusa”, pokazała Pani, że odwaga nie zna wieku, ani ograniczeń fizycznych. Po wojnie, mimo trudnych czasów, nie zaprzestała Pani służby – kontynuowała misję pamięci, stojąc na straży prawdy o bohaterstwie żołnierzy Armii Krajowej.

Misji kontynuowania pamięci Maria Krzyżańska poświęciła dużą część życia, czasu i energii. Dzięki jej pracowitości i sumienności wielkopolski okręg związku posiada bogate archiwum sylwetek około 3,5 tysiąca byłych żołnierzy Armii Krajowej, którzy po 1989 roku masowo wstępowali w szeregi nowoutworzonego, długo wyczekiwanego związku. Pani Kapitan współpracowała z generał Elżbietą Zawacką, przy tworzeniu życiorysów do „Słownika Kobiet Odznaczonych VM”, zgromadziła około 500 notek biograficznych do kartoteki Memoriału Gen. Marii Wittek w Toruniu. Zabiegała o upamiętnienie zasług Wielkopolanek, walczących w szeregach AK, gromadząc około 60 fotografii kobiet - żołnierzy, na podstawie których Agnieszka Łuczak i Aleksandra Pietrowicz napisały książkę „Dziewczyny z AK – Wielkopolanki”.

*

Wśród zaproszonych gości znaleźli się m.in.: Przewodniczący Rady Miasta Poznania Grzegorz Ganowicz, Sekretarz Województwa Wielkopolskiego Tomasz Grudziak, Wiceprezydent Poznania Mariusz Gołek, Dowódca 12 Wlkp. Brygady Obrony Terytorialnej płk Dariusz Wyrzykowski, reprezentujący Ministra Obrony Narodowej. Moc życzeń, ciepłych słów i kwiatów przekazali także przyjaciele i współpracownicy Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej z Poznania, Leszna i Szamotuł. Henryk Józefowski, Prezes Okręgu Wielkopolska ŚZŻAK, odczytał życzenia przekazane przez kpt. hm. Janusza Komorowskiego, Prezesa Zarządu Głównego ŚZŻAK. Po odśpiewaniu Jubilatce życzeń 200 lat spotkanie kontynuowano przy kawie i urodzinowym torcie. Uroczystość została zorganizowana przez Gabinet Wojewody Wlkp. Urzędu Wojewódzkiego w Poznaniu.

*

Kapitan Maria Krzyżańska urodziła się 15 listopada 1924 r. w Gnieźnie w rodzinie Łucjana i Marii Mikołajczaków. W jednej z pierwszych gnieźnieńskich deportacji rodzinę wywieziono do Piotrkowa Trybunalskiego w Generalnym Gubernatorstwie. Rodzice i siostry włączyli się w konspiracyjną walkę. Kilkunastoletnia Maria Krzyżańska złożyła przysięgę akowską, przyjmując pseudonim „Mała”. Starsza siostra, Ewa, ps. „Emilia”, była szefową łączności konspiracyjnej kobiet oraz kierowniczką kancelarii Kedywu Sztabu Dywersji w Piotrkowie Trybunalskim. Kierownictwo Kedywu obradowało w mieszkaniu Mikołajczaków. W sierpniu 1944 r. obie siostry aresztowało Gestapo, po uwolnieniu ukrywały się do końca wojny w Wolborzu. W konspiracji Maria poznała miłość życia kpt. Henryka Krzyżańskiego, z którym wzięła ślub w Gnieźnie w 1946 r.

Po 1989 r. przystąpiła do powstającego Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej. Od lat jest Wiceprezesem Okręgu Wielkopolska ŚZŻAK. Z wielu odznaczeń najbardziej ceni Brązowy Krzyż Zasługi z mieczami, który dowódca Hilary Moraczewski „Morus” wręczył jej na ślubie. Kocha młodzież. Współorganizowała kilkanaście historycznych rajdów akowskich, w których uczestniczyli żołnierze AK oraz uczniowie wielkopolskich szkół, podążając śladami walk żołnierzy Armii Krajowej. W 2025 r. rada miasta nadała Marii Krzyżańskiej tytuł Honorowej Obywatelki Miasta Poznania.

TERESA MASŁOWSKA

Fot. Kamil Pacholczyk WUW, Fot. W zbiorach Teresy Masłowskiej, Fot. Henryk Józefowski

Piękny jubileusz kombatantki

Maria Krzyżańska obchodziła 101. rocznicę urodzin. Z tej okazji Wojewoda Wielkopolska Agata Sobczyk spotkała się z Jubilatką i zaproszonymi gośćmi, by uczcić legendarną kombatantkę. Pani Kapitan otrzymała moc najserdeczniejszych życzeń, prezentów i naręcza kwiatów.

W poniedziałek 17 listopada 2025 r. w Sali Marcinkowskiego Wielkopolskiego Urzędu Wojewódzkiego w Poznaniu świętowano urodziny Kapitan Marii Krzyżańskiej, która jest znaną i cenioną działaczką kombatancką, żołnierzem Armii Krajowej, długoletnią Wiceprezes Okręgu Wielkopolska Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej.

Z najlepszymi życzeniami dla Jubilatki pospieszyli przedstawiciele władz rządowych, samorządowych i wojska, na czele z Wojewodą Wielkopolską Agatą Sobczyk, która powiedziała m.in.:

- Pani biografia daje świadectwo niezłomności polskiego ducha i wierności wartościom, które stanowią fundament naszej wolności. Jako młoda dziewczyna, pod pseudonimem „Mała”, w szeregach Armii Krajowej niosła Pani nadzieję i wolę walki – przekazując rozkazy, meldunki, broń i informacje. Działając w oddziale Kedywu kapitana „Morusa”, pokazała Pani, że odwaga nie zna wieku, ani ograniczeń fizycznych. Po wojnie, mimo trudnych czasów, nie zaprzestała Pani służby – kontynuowała misję pamięci, stojąc na straży prawdy o bohaterstwie żołnierzy Armii Krajowej.

Misji kontynuowania pamięci Maria Krzyżańska poświęciła dużą część życia, czasu i energii. Dzięki jej pracowitości i sumienności wielkopolski okręg związku posiada bogate archiwum sylwetek około 3,5 tysiąca byłych żołnierzy Armii Krajowej, którzy po 1989 roku masowo wstępowali w szeregi nowoutworzonego, długo wyczekiwanego związku. Pani Kapitan współpracowała z generał Elżbietą Zawacką, przy tworzeniu życiorysów do „Słownika Kobiet Odznaczonych VM”, zgromadziła około 500 notek biograficznych do kartoteki Memoriału Gen. Marii Wittek w Toruniu. Zabiegała o upamiętnienie zasług Wielkopolanek, walczących w szeregach AK, gromadząc około 60 fotografii kobiet - żołnierzy, na podstawie których Agnieszka Łuczak i Aleksandra Pietrowicz napisały książkę „Dziewczyny z AK – Wielkopolanki”.

*

Wśród zaproszonych gości znaleźli się m.in.: Przewodniczący Rady Miasta Poznania Grzegorz Ganowicz, Sekretarz Województwa Wielkopolskiego Tomasz Grudziak, Wiceprezydent Poznania Mariusz Gołek, Dowódca 12 Wlkp. Brygady Obrony Terytorialnej płk Dariusz Wyrzykowski, reprezentujący Ministra Obrony Narodowej. Moc życzeń, ciepłych słów i kwiatów przekazali także przyjaciele i współpracownicy Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej z Poznania, Leszna i Szamotuł. Henryk Józefowski, Prezes Okręgu Wielkopolska ŚZŻAK, odczytał życzenia przekazane przez kpt. hm. Janusza Komorowskiego, Prezesa Zarządu Głównego ŚZŻAK. Po odśpiewaniu Jubilatce życzeń 200 lat spotkanie kontynuowano przy kawie i urodzinowym torcie. Uroczystość została zorganizowana przez Gabinet Wojewody Wlkp. Urzędu Wojewódzkiego w Poznaniu.

*

Kapitan Maria Krzyżańska urodziła się 15 listopada 1924 r. w Gnieźnie w rodzinie Łucjana i Marii Mikołajczaków. W jednej z pierwszych gnieźnieńskich deportacji rodzinę wywieziono do Piotrkowa Trybunalskiego w Generalnym Gubernatorstwie. Rodzice i siostry włączyli się w konspiracyjną walkę. Kilkunastoletnia Maria Krzyżańska złożyła przysięgę akowską, przyjmując pseudonim „Mała”. Starsza siostra, Ewa, ps. „Emilia”, była szefową łączności konspiracyjnej kobiet oraz kierowniczką kancelarii Kedywu Sztabu Dywersji w Piotrkowie Trybunalskim. Kierownictwo Kedywu obradowało w mieszkaniu Mikołajczaków. W sierpniu 1944 r. obie siostry aresztowało Gestapo, po uwolnieniu ukrywały się do końca wojny w Wolborzu. W konspiracji Maria poznała miłość życia kpt. Henryka Krzyżańskiego, z którym wzięła ślub w Gnieźnie w 1946 r.

Po 1989 r. przystąpiła do powstającego Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej. Od lat jest Wiceprezesem Okręgu Wielkopolska ŚZŻAK. Z wielu odznaczeń najbardziej ceni Brązowy Krzyż Zasługi z mieczami, który dowódca Hilary Moraczewski „Morus” wręczył jej na ślubie. Kocha młodzież. Współorganizowała kilkanaście historycznych rajdów akowskich, w których uczestniczyli żołnierze AK oraz uczniowie wielkopolskich szkół, podążając śladami walk żołnierzy Armii Krajowej. W 2025 r. rada miasta nadała Marii Krzyżańskiej tytuł Honorowej Obywatelki Miasta Poznania.

TERESA MASŁOWSKA

Fot. Kamil Pacholczyk WUW, Fot. W zbiorach Teresy Masłowskiej, Fot. Henryk Józefowski